“Sự tích Trầu Cau” là một câu chuyện quen thuộc trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam. Chuyện kể rằng, đời vua Hùng thứ ba có hai anh em tên Tân và Lang giống nhau như đúc. Hai anh em lớn lên thì cha mẹ qua đời. Cả hai thân thiết nhau không rời nửa bước. Người cha trước khi mất có gửi gắm Tân cho một đạo sĩ họ Lưu, Lang không chịu ở nhà một mình nên xin được học với anh.
Bấy giờ, đạo sĩ họ Lưu có cô con gái cùng lứa tuổi với họ. Để biết ai là anh, ai là em, một hôm cô gái họ Lưu bày ra một mẹo. Đương lúc họ đang đói, cô chỉ dọn cho họ một bát cháo với một đôi đũa. Cô thấy người này nhường cháo cho người kia ăn nên cô biết đó là người anh, từ đó đem lòng yêu mến. Cô gái gặp Tân, hai người lấy nhau, Lang cũng về ở chung với anh chị.
Một hôm Lang và Tân cùng lên nương đến tối mịt mới về. Lang về trước làm vợ Tân nhầm liền ôm chầm lấy, lúc đó Tân bước vào nhà và ghen em, không còn thân thiết với Lang. Lang vì đó mà buồn rầu và bỏ nhà đi. Đến một con suối, vì mệt quá, Lang gục xuống chết và biến thành một tảng đá vôi. Tân ở nhà không thấy em đâu cũng thảng thốt đi tìm, cuối cùng cũng gục chết và hóa thành cây cau bên cạnh tảng đá vôi. Người vợ sau đó cũng tất tả đi tìm chồng, đến khe suối, nàng cũng dựa vào thân cau mà chết, sau đó biến thành dây trầu không.
Về sau, vua Hùng đi tuần thú, dừng chân nghỉ mát dưới gốc cây cau, thấy chuyện lạ bèn truyền hái lá trầu, ăn với trái cau và vôi. Thấy mùi vị thơm nồng, có sắc đỏ tươi vua truyền cho thiên hạ trồng cau trầu và lấy trầu cau làm lễ trong các dịp cưới hỏi, tế lễ.
Giá trị nhân văn của truyện:
“Sự tích Trầu Cau” đề cao giá trị hạnh phúc gia đình, ca ngợi tình yêu, lòng thủy chung và sự hy sinh. Đồng thời, tác phẩm còn mang đậm giá trị văn hóa Việt Nam với hình ảnh cây trầu cau gắn liền với những nghi lễ, phong tục tập quán.